Izamuka rya FRN n’urugamba rwo guhatanira ubutegetsi mu burasirazuba bwa RDC

Ishingwa rya FRN (Front pour la Refondation de la Nation) rigaragaza impinduka zikomeye mu bya politiki n’igisirikare muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo. Ukugira uwahoze ari Perezida Joseph Kabila umuyobozi w’ihuriro rihuza AFC (Alliance Fleuve Congo) ya Corneille Nangaa n’Umutwe wa M23, byahinduye amakimbirane yo mu burasirazuba biva ku kwivumbura ko mu ntara biba urugamba rweruye rwo gushaka ubutegetsi bw’igihugu bahanganye na Perezida Félix Tshisekedi.

Impinduka z’Ingamba mu Miyoborere y’Igisirikare Aho kuguma ari umutwe witwaje intwaro wibera muri Kivu y’Amajyaruguru n’iy’Amajyepfo gusa, FRN ihuza amatsinda atavuga rumwe n’ubutegetsi, imitwe y’inyeshyamba, n’imitwe yitwaje intwaro y’amoko, bose bakaba munsi y’ubuyobozi bumwe bw’ibikorwa bya gisirikare. Joseph Kabila ni we muyobozi w’ikirenga mu bya politiki, yungirijwe na Corneille Nangaa hamwe n’umuyobozi wa politiki wa M23, Bertrand Bisimwa, mu gihe Jenerali Sultani Makenga ayoboye igisirikare. Uku kwisuganya kwemerera FRN guhuza ubushobozi bw’imari, no gushyiraho inzira zihariye zo gushishikariza abasirikare gutoroka ingabo za leta (FARDC). Binyuze mu gukoresha uburambe bw’imyaka cumi n’umunani Kabila yamaze ari umugaba w’ikirenga, uyu mutwe urimo kugerageza kubyaza umusaruro amacakubiri ari mu nzego z’umutekano za Kinshasa.

Ibyago byo Kugira “Rébellion Alimentaire” muri Politiki

Urujyajya rwa vuba aha rw’abanyapolitiki bagera ku 150 bavuye i Kinshasa binjira muri FRN ruhisha ibyago bya “rébellion alimentaire” muri politiki — ukwimuka gushingiye ku gushakisha amaramuko n’imari kuruta imyemerere ya politiki. Nubwo byongera umubare w’abatavuga rumwe n’ubutegetsi ku isura, aba bashakisha akazi baba bashaka imishahara n’imyanya y’inzibacyuho, ibintu byerekana ukubora mu nzego nk’ibyabaye kuri RCD (Rassemblement Congolais pour la Démocratie) mu mpera z’imyaka ya 1990, ubwo abakozi benshi b’inyongera batwaraga umutungo wari ukenewe ku rugamba rwa gisirikare. Kuri Joseph Kabila, uyu mubare munini w’abakozi b’ubutegetsi ni igisasu gishobora guturika igihe icyo ari cyo cyose. Guhiganirwa amafaranga make n’amapeti i Goma bishobora gukurura amacakubiri, bigakumira ubushobozi bw’ibikorwa bya FRN ndetse bigateza ya macakubiri y’imbere yatumye RCD isenyuka burundu.

Imirongo y’Urugamba Yaka Muri Kivu

Ku kibuga, imirwano hagati ya FRN n’ihuriro rishyigikiye leta — rigizwe n’ingabo za FDLR, abacanshuro, ingabo z’u Burundi, FARDC, n’inyeshyamba za Wazalendo — yibanze mu bice bitatu by’ingenzi:

• Icyerekezo cy’Amajyaruguru y’Iburengerazuba bwa Kivu y’Amajyaruguru: Imirwano ikaze irakomeje ku muhanda w’ingenzi wa RP529 ukikije Nyabiondo, Nkokwe, na Kibati. Ingabo za FARDC zirakoresha intwaro n’imbunda nini mu gukumira FRN kwegera Walikale, bashaka kubuza ko binjira mu ntara ya Maniema yafungura amayira agana mu ihuriro ry’ubwikorezi rya Kisangani.

• Icyerekezo cyo Hagati muri Kivu y’Amajyepfo: FRN n’umutwe wa Twirwaneho bafatanyije byatangije ibitero by’abanyamaguru ku misozi ya Kaziba n’iya Mitimbili. Ibi bitero byatumye imiryango ibihumbi ihunga, biba bigamije kwigarurira no kugenzura inzira nkuru z’ubwikorezi zihuza Bukavu n’akarere k’amajyepfo.

• Indufi y’Amajyepfo i Minembwe: Mu misozi miremire ikikije Minembwe, Point Zéro, na Rugezi, ingabo zishyigikiye leta zirakomeza kugaba ibitero by’indege zitagira abapilote (drones) ku birindiro bya FRN. Iyi misozi ikomeje kuba ubwihisho bukomeye bwa FRN, irinda uruhande rwayo rw’amajyepfo ibitero biyiturukaho.

Akamaro ka Gisirikare ka Uvira

Ibyerekezo by’urugamba muri Kivu y’Amajyepfo biracyibanze cyane kuri Uvira, ihuriro ry’ubucuruzi rikomeye riherereye ku Kiyaga cya Tanganyika. Kugenzura ibirindiro by’imbunda nini mu misozi ya Kaziba na Bijombo biha FRN ubushobozi bwo kureba neza amayira y’amajyaruguru yinjira mu mujyi.

Kwigarurira Uvira byaha FRN ubushobozi bwo guca inzira nkuru z’ubwikorezi ku butaka zigaburira ingabo z’u Burundi (FDNB) zirwanira ku ruhande rwa FARDC muri Kivu y’Amajyepfo. Ingabo z’u Burundi zikomeje kwinjira cyane mu Kibaya cya Ruzizi, bikarema inzitizi ikomeye ya gisirikare ishobora guteza intambara yeruye hagati y’ubutegetsi bwa Gitega na Goma mu gihe yaba isenywe.

Ibitero by’inyeshyamba biherutse kuba hamwe n’ibitero by’indege zitagira abapilote (drones) mu misozi miremire ya Kivu y’Amajyepfo byatumye ihuriro rishyigikiye leta rita ibirindiro by’ingenzi, harimo n’ububiko bunini bw’intwaro bwasizwe n’ingabo za Kongo n’u Burundi zahungaga ziva ku misozi ya Kadezi hafi ya Uvira. Uku gusubira inyuma kwasenye bikomeye ihuriro rishyigikiye Kinshasa, aho ingabo z’u Burundi zashinje ku mugaragaro igisirikare cya Kongo (FARDC) guta urugamba no kubasigira umuzigo w’imirwano wenyine hamwe na FDLR n’inyeshyamba za Wazalendo.

Ubumwe bw’igisirikare cya Kinshasa bukomeje kuzamba bitewe n’intambara y’ibitekerezo n’ibikorwa ku rugamba. Ibitangazamakuru byo mu karere biherutse gutangaza ko habaye igikorwa kibi cyane cyo kwitanga, bivuga ko abasirikare ba FARDC barenga 600 bamanitse amaboko bakiyunga na FRN iyobowe na Kabila. Uku kwigomeka gukomeye kuvugwa ko kurimo ba Jenerali Brigadiye babiri (François Kamanzi na Germain Katanga), abakoroneli bane, ba liyetona-koroneli babiri, na kapiteni umwe. Muri icyo gihe, FRN yakoresheje uko gutsindwa mu nyungu zayo, itangaza intwaro yafashe, abasirikare yakiriye, inavuga ko abo bahanganye bahatakarije abantu benshi bishwe n’abarashaga babizi cyane b’inyeshyamba.

Igisubizo cy’Inzego za Leta i Kinshasa

Mu gusubiza ku cyemezo cya Kabila cyo gufata ubuyobozi bwa gisirikare, ubutegetsi i Kinshasa bwashyizeho ingamba zikomeye z’umutekano w’imbere mu gihugu. Ingendo z’amahanga ku basirikare bakuru zahagaritswe kugira ngo hagabanywe ibyago byo gutoroka ndetse hakumirwe imikoranire rwihishwa n’inzira za FRN. Muri icyo gihe, ingamba z’amategeko n’ubuyobozi zarakajijwe. Minisiteri y’Ubutegetsi bw’Igihugu yahagaritse ku mugaragaro amashyaka ya politiki afitanye isano n’ihuriro rya Kabila, mu gihe inzego z’ubutabera zikomeza gushimangira igihano cy’ubugambanyi cya Kabila yahawe adahari, ibi bikaba bifunga burundu inzira zose zemewe zo gukora imishyikirano ya politiki mu gihugu.