Nta na kimwe gisigara: Drone, indege za Sukhoi, ingabo z’u Burundi, n’abacanshuro bo muri Amerika y’Epfo—hamwe n’inyeshyamba za FDLR na Wazalendo—bibasira abantu badafite kirengera mu misozi miremire. Bava i Bujumbura n’i Kisangani berekeza i Mulenge, muri Masisi cyangwa i Goma, basenya amashuri n’ibitaro, bagasogota inka, bagahitamo gutera ubwoba abasivile aho guhangana n’ingabo za ARC (Revolutionary Congolese Army) imbonankubone.

Mu gihe ubutegetsi bwa Trump bukomeje gushyira imbaraga muri gahunda ya “Minerals-for-Peace” (Amabuye y’agaciro aguranwa amahoro), ukuri guteye ubwoba kurimo kugaragarira mu misozi miremire yo mu murenge wa Minembwe muri Kivu y’Epfo: amabuye y’agaciro yari agenewe gushingira ejo hazaza h’ikoranabuhanga rya Amerika arimo gucukurwa mu gace karimo gukorerwa itsembabwoko rishyigikiwe n’ubutegetsi bwa leta.

Ubwo ibihumbi by’Abanyamulenge bari mu mahanga bamaganaga ibyo bikorwa imbere ya White House no kuri Capitol Hill ku itariki ya 20 Mata 2026, amagambo yavugaga ko hari “ituze” yaje guseseka.

N’ubwo “Amasezerano ya Washington” yo mu Ukuboza 2025 yasezeranyaga ituze, ahubwo yatanze ubwirinzi bwa dipolomasi ku butegetsi bw’i Kinshasa ubu busigaye bwitwa “ubutegetsi bw’igitugu bw’itsembabwoko n’itsembatsemba,” nk’uko twabyanditse mu nkuru yacu yitwa RDC: Umwobo w’Umukara w’Ubutabera.

WhatsApp Image 2025 12 26 at 23.26.11 1

Kuva i Washington kugeza i Londres n’i Nairobi, ubutumwa bwari busobanutse: ‘Hagarika Itsembabwoko ririmo gukorwa mu ibanga.’ Abigaragambya bagera ku 5.000 mu murwa mukuru wa Amerika basabye Perezida Trump kureka guceceka ku masezerano y’amabuye y’agaciro ya Washington maze agaryoza ubutegetsi bw’i Kinshasa n’ubw’i Bujumbura ku bijyanye no kuzingira Minembwe.

Ikinyoma cy’Amategeko: Kuki amabuye y’agaciro ya RDC atujuje ibisabwa n’amategeko y’itumizwa muri Amerika

Nubwo habayeho gusuhuzanya k’abayobozi bakomeye i Washington, haracyari imbogamizi ikomeye y’amategeko. Mu ngingo ya 1502 y’itegeko rya Dodd-Frank n’amasezerano arebana n’umucyo muri gahunda ya Strategic Asset Reserve (SAR), Amerika ibuzwa gukura amabuye y’agaciro mu duce turimo amakimbirane n’intambara.

Ukuzingirwa kwa Minembwe mu rwego rwa gisirikare kurimo gukorwa ubu—kurimo guhurizwamo inyeshyamba za FDLR (umutwe w’iterabwoba uzwiho itsembabwoko), abacanshuro, ingabo z’u Burundi, Wazalendo n’ingabo za FARDC bakaba bibasiye abasivile muri Kivu—bihita bituma ayo mabuye y’agaciro akomanyirwa n’amategeko. Nk’uko Tech-Biz.Today yabisesenguye mu nkuru Le siège de Minembwe : anatomie du blocus et de la libérationnaSpecial Report: The Economics of Extinction in the Kivus, DRC.

Indege ya Sukhoi ya FARDC irimo kurasa muri Minembwe, Ifoto yo ku wa 10 Mata 2026

Ruswa mu Butegetsi: Isano ihuje ibibazo n’i Buruseli

Kwizerwa kw’amasezerano ya Washington kurushaho gucibwa intege na ruswa iteye ubwoba iri mu biro bya perezida wa Kongo. Kuri iki kibazo, ikimenyetso kigaragara cy’uko amategeko arimo gushyira igitutu kuri perezida ni ikirego cyatanzwe mu muryango w’ubutabera i Buruseli muri Nyakanga 2025 n’abavoka Bernard na Brieuc Maingain.

Icyo kirego cyatanzwe imbere y’umushinjacyaha wa leta, Ann Fransen, kikaba cyibasira abantu icyenda bo mu nshuti n’abavandimwe ba hafi ba Perezida—barimo barumuna be, abahungu be n’umugore we. Ibyaha bashinjwa birimo:

  • Kunyereza umutungo: Gukura amafaranga ava mu mabuye y’agaciro bakayashyira kuri konti zabo bwite hanze y’igihugu.
  • Gusahura umutungo wa leta: Cyane cyane mu ntara zicukurwamo amabuye y’agaciro nka Lualaba na Katanga y’Ujuru.
  • Family Enrichment: As noted in DRC Plunder: The Washington Mineral deal compromised, the Congolese judiciary has been neutralized, leaving the Belgian courts as the only venue for accountability.
Me Maingain et Societe civile Katangaise

Ikiganiro n’abanyamakuru – Ikirego cyatanzwe mu nzego z’ubutabera i Buruseli kireba abantu bo mu muryango wa Tshisekedi (Ibumoso hari umuvoka Bernard Maingain; Iburyo hari Jean-Pierre Muteba, uhagarariye sosiyete sivile muri Katanga) – Ku itariki ya 8 Nyakanga 2025 | Ifoto ya RTBF.

Inyandiko y’Igitugu: Itsembabwoko nk’igikoresho cya politiki

Ikintu giteye ubwoba kurusha ibindi ni ibimenyetso bigaragaza “itsembabwoko ririmo gukorwa.” Ubutegetsi bw’i Kinshasa bwamaze guhinduka igitugu cya gisirikare gikoresha amacakubiri ashingiye ku bwoko kugira ngo bubone uko bwigarurira ubutaka bukungahaye ku mabuye y’agaciro. Kwibasira Abanyamulenge, Abatutsi n’Abahema ntabwo ari “amakimbirane y’inyeshyamba”; ahubwo ni politiki ya leta.

Nk’uko Tech-Biz.Today yabigaragaje mu nkuru yayoUburyo Triangle y’Urupfu muri Kongo ihindura amaraso mo amadolari,” intego ni ugusahura gusa. Mu kuzingira Minembwe no gushyigikira abiyita “Wazalendo,” leta irimo guhindura agace mo ubutayu kugira ngo biborohere guha amakompanyi manini amasezerano yo gucukura amabuye y’agaciro.

Umwanzuro ku “Mabuye y’agaciro y’Amaraso”

Amasezerano y’amabuye y’agaciro ya Washington arimo guhinduka “Amasezerano y’Amaraso.” Iyo Amerika isinyanye amasezerano n’ubuyobozi bushyikirijwe inkiko kubera kunyereza umutungo i Burayi no gushinjwa itsembabwoko mu rukiko rwa CPI no mu gihugu cyabo, ntiba ishyize mu kaga izina ryayo gusa—ahubwo irimo no gushyira mu bikorwa ubukungu bw’amabuye y’agaciro aguranwa itsembabwoko.

Nk’uko twabivuze mu nkuru yacu RDC: Umwobo w’Umukara w’Ubutabera, isi igomba gufata umwanzuro: Ese ububiko bwa cobalt bufite agaciro kurusha ubuzima n’imibereho by’abaturage badafite kirengera?

Massad Boulos et Tshisekedi

Perezida Félix Tshisekedi yakira Bwana Massad Boulos i New York, ku itariki ya 21 Nzeri 2025, Umujyanama Mukuru wa Perezida wa Amerika mu bibazo bya Afurika | Ifoto: Ibiro bya Perezida wa RDC

Ihuriro ry’ubwihebe n’ubugome ririmo kugura igihe

However, a more “realpolitik and machiavellian” interpretation cannot be excluded: that the DRC’s participation in peace talks with the M23 and Rwanda was merely a stalling tactic designed to buy time for the reinforcement of its military coalition.

This strategy appears to have found a silent partner in the United States. Driven by an insatiable hunger for critical minerals at the lowest possible price, the Trump administration—through the Washington Mineral Accord—is seeking direct access at the source. We are witnessing an unprecedented, unholy alliance: a superpower prioritizing resource security, and a desperate leader in Kinshasa seeking military and diplomatic survival even as he plunders his own people.

With figures like Massad Boulos operating in the background, the White House and the UN Security Council seem prepared to ‘bully’ and scapegoat Rwanda and the M23 for the cumulative failures of the 26-year MONUSCO mission and the Tshisekedi regime. For the M23, the regional landscape has become an equation with multiple unknowns.

Cet article est également disponible en : English French Kiswahili (Kenya)